Παρασκευή, 26 Οκτωβρίου 2012

Η Αφροδίτη της Κύπρου


Εσύ είσαι αυτή που στο πρόσωπό σου βρήκα την Ηδονή με κεφαλαίο Η. Βλέπω στα μάτια σου.. και γύρω από αυτά τους μαύρους κύκλους που δείχνουν πόσο τρελλά χύνεις τα καυτά σου υγρά.. τα δάκρυα της δικής σου ηδονής. Τα βλέπω και θέλω τόσο πολύ να τα φιλήσω.. να τα κλείσω με τα φιλιά μου και με την υγρή μου γλώσσα να ενώσω τους χυμούς μου με τους δικούς σου. Τα δάκρυά σου με το σάλιο μου.. μια χημική ένωση ερωτικών υγρών.. ένα μίγμα ερωτικό.. σαν κι αυτό που έχεις εκεί ανάμεσα στα πόδια σου και στο μικρό σου δαχτυλάκι.. Ναι, εκεί που αγγίζεσαι.. εκεί που το κρατάς χωμένο..! εκεί που ηδονή κάνει το ερεθισμένο σου κουμπάκι να εκχύει το λευκό σου σπόρο.. αυτόν τον σπόρο που τόσο πολύ μου αρέσει να γεύομαι από τα δάχτυλά σου.  
Θέλω να αγγίξω το πρόσωπό σου με τα χέρια μου.. να σε σκεπάσω με τις φτερούγες μου και να σου ψιθυρήσω πόσο πολύ με τρελαίνεις όταν μου λες ότι εγώ είμαι αυτός που σε κάνει να χύνεις τόσο δυνατά.. εγώ ο σύντροφός σου.. ο Ερμής, ο Θεός της δικής σου Καύλας..! αυτός που ο Έρωτας.. το παιδί σου.. κάνει τόσα ζευγάρια απανταχού της Γης να ερωτοτροπούν και να δίνει ο ένας τα υγρά του άλλου.. Ο Έρωτας, σου διαβάζει δυνατά, όπως στον πίνακα του Correggio.. το κρυφό μας ημερολόγιο.. διαβάζει τις ερωτικές μας επιστολές.. αυτές που κανείς άλλος δεν πρόκειται να δει, όσο υπάρχει στον κόσμο μας η βλακεία και το μίσος... σου διαβάζει αυτά που κανείς, δεν γνώρισε τι σημαίνει Αληθινή Αγάπη.. και δε θα τα δει ποτέ του. Αυτά ανήκουν σε εμάς.

Είμαστε στη μέση της θάλασσας που μας χωρίζει.. σε μια Πολιτεία του Έρωτα.. κρυφή από των ανθρώπων τα αδηφάγα βλέμματα. Δε θα τη βρει κανείς στον χάρτη.. μόνο όσοι έχουν το μυαλό τους ανοιχτό μπορούν και να τη δούνε... σαν μια χαμένη Ατλαντίδα να αναδύεται μέσα από τα κύματα.. όπως αναδύθηκες κι εσύ σ’αυτή τη Γη στην άκρη της Μεσογείου.. 

Αφροδίτη..! Θεά του Έρωτα..!! εγώ ο Ερμής θα κάνω αυτή τη Γη να στενάξει από τη δική μας Ηδονή.. αυτήν που όσοι έχουνε τα αυτιά τους ανοιχτά θα την ακούσουν.. τα δικά μας βογγητά θα παρασύρουνε τον κόσμο μας, σ’ενα τρελό γαμήσι δίχως τελειωμό.. σε μια συνουσία δίχως όρια και μέτρα. Θα μας ακούνε και θα αρχίζει ο Έρωτας να τους χτυπά με το θανατηφόρο βέλος.. το βέλος που η άκρη του βουτήχτηκε στα ενωμένα σπέρματά μας.. αυτό είναι το μίγμα της ερωτικής μας ένωσης.. το μίγμα της δικής μας Καύλας.
Σ’αγαπώ γλυκειά μου Αφροδίτη
Ο Ερμής σου

Τρίτη, 9 Οκτωβρίου 2012

Οι αναμνήσεις του αββά ντε Σουαζί που ντυνόταν σαν γυναίκα - Francois Timoleon de Choisy


Ο τραβεστί Φρανσουά Τιμολεόν ντε Σουαζί επιχείρησε να γράψει τις Εξομολογήσεις του για να εκδηλώσει τη σεξουαλική του διαστροφή· τις δημοσίευσε στην Ανβέρ σε αποσπάσματα ως Ιστορία της κυρίας κόμισσας ντε Μπαρ (Histoire de madame la comtesse des Barnes, 1735)· τρία ακόμη ανέκδοτα αποσπάσματα που φυλάγονταν στη Βιβλιοθήκη της Άρσεναλ προστέθηκαν στα υπόλοιπα μόλις το 1862. Είναι ένα βιωμένο αξιόλογο κείμενο, δυστυχώς ημιτελές. Τον Σουαζί, που ήταν ο μικρότερος από τα τρία αδέλφια του, στα παιδικά του χρόνια η μητέρα του τον έντυνε κορίτσι· και για να μη βγάλει γένια, του έτριβαν τα μάγουλα με «ένα ειδικό υγρό που νέκρωνε την τρίχα από τη ρίζα». Στα είκοσι δύο του, όταν πέθανε η μητέρα του, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι σ' ένα σπίτι στο προάστιο Σεν- Μαρσό: «Οι υπηρέτες μου με φώναζαν μαντάμ ντε Σανσί», μάς λέει. Στην Όπερα καθόταν στο θεωρείο του φορώντας λευκό φόρεμα με χρυσά λουλούδια και ροζ κορδέλες, διαμάντια και ψεύτικες ελιές. Στο Χορό του Βασιλικού Παλατιού διακρινόταν για τις χορευτικές του επιδόσεις: «Έρχονταν σ' εμένα πολλοί υποψήφιοι εραστές, οι περισσότεροι για να διασκεδάσουν, αλλά μερικοί με καλό σκοπό».
Στη συνέχεια ο Σουαζί αγόρασε τον πύργο του Κρεσπόν κοντά στο Μπουρζ, όπου περνούσε για νεαρή χήρα ως κόμισσα ντε Μπαρ. Ερωτεύτηκε μια όμορφη γειτόνισσα, την Καρλότα, που την έντυσε άνδρα, την ονόμασε Κύριο ντε Μονί και την παντρεύτηκε. Η πρώτη νύχτα του γάμου τους ήταν ενάρετη: «Νιώσαμε ευτυχία χωρίς να ξεφύγουμε από την αρετή· δύσκολο να το πιστέψει κανείς, αλλά είναι αλήθεια». Ο Σουαζί όποτε έβγαινε έξω ντυμένος γυναίκα μαζί με τη Σαρλότ ντυμένη άνδρα, ένοιωθε ευτυχής όταν άκουγε να λένε «Καλοφτιαγμένη γυναίκα, αλλά ο άνδρας είναι πολύ πιο όμορφος».
Όταν έγινε αβάς ντε Σουαζί, και διακρίθηκε για τη διπλωματική του αποστολή στο Σιάμ, συνέγραψε τα Απομνημονεύματά του απ’ το δημόσιο βίο στην περίοδο της βασιλείας του Λουδοβίκου 14ου· χωρίς να αποφύγει να παρεμβάλει επεισόδια της ιδιωτικής του ζωής: «Θα γελάσουν που θα με δουν ντυμένο κορίτσι μέχρι τα δεκαοκτώ μου· και δεν θα συγχωρήσουν τη μητέρα μου που μου το επέβαλε. Το ταξίδι ωστόσο στο Μπορντό πολλοί θα το βρούν διασκεδαστικό». Όμως αυτά τα επεισόδια παραλείφθηκαν από το χειρόγραφο είτε από εκείνον είτε από τον εκτελεστή της διαθήκης του. Δε θα μάθουμε ποτέ για τη διαμονή του στο Μπορντό, όπου έπαιζε για πέντε μήνες στο θέατρο και τον περνούσαν για γυναίκα ηθοποιό. Τα Απομνημονεύματά του λοιπόν δεν είναι ενιαίο έργο· στα χρόνια του, δεν περνούσε από κανενός το μυαλό να περιγράψει μέσα στο ίδιο βιβλίο τόσο τη φωτεινή όσο και τη σκοτεινή πλευρά της ύπαρξής του.
(από την Ιστορία της ερωτικής λογοτεχνίας του S. Alexandrian)

Παρασκευή, 7 Σεπτεμβρίου 2012

Οι «Πενήντα Αποχρώσεις του Γκρέι» είναι επικίνδυνες για το BDSM


Θα είναι λάθος αυτά τα μυθιστορήματα (Οι πενήντα αποχρώσεις) να δαιμονοποιήσουν εκείνα τα άτομα, τα οποία το ερωτικό τους στυλ περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα, από το bondage, την κυριαρχία/υποταγή και το S/M.
από την Pamela Stephenson Connolly*

Η τριλογία των «Πενήντα Αποχρώσεων του Γκρέι» της E.L. James, έχει ήδη πουλήσει πάνω από 40 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο. Έχοντας διαβάσει και τα τρία βιβλία, αμφιβάλλω πάρα πολύ ότι είναι το σεξουαλικό του περιεχόμενο που έκανε τη τριλογία διεθνές best seller. Το βρήκα βαρετό, επαναλαμβανόμενο και οδηγεί τις γυναίκες να προσβλέπουν σε ανεπιθύμητους - και ειλικρινά ανέφικτους - στόχους, όπως το να έρθουν σε ταυτόχρονο οργασμό, μαζί με τους ήρωες του βιβλίου κατά τη διάρκεια των ερωτικών τους συνευρέσεων και οι οποίες λαμβάνουν χώρα στις περισσότερες σελίδες του βιβλίου.
Αλλά, το πιο ενοχλητικό είναι ότι, οι «Πενήντα αποχρώσεις» δαιμονοποιούν το BDSM - ο όρος για το ερωτικό στυλ που περιλαμβάνει το bondage, την κυριαρχία/υποταγή και το S/M - και εκείνων που το απολαμβάνουν. Ο αρσενικός πρωταγωνιστής της τριλογίας φαινόμενο Christian Grey, παρουσιάζεται ως ένας σκληρόκαρδος, με κακοποιά στοιχεία και ιδιοκτήτης ενός  «dungeon», μπουντρούμι στα ελληνικά, γεμάτο τρομακτικά ερωτικά όργανα και παιχνίδια. Ονομάζει αυτό το χώρο το δικό του  "playroom". Το χειρότερο από όλα είναι η ενοχοποίηση του ιδιαίτερου ερωτικού στυλ  που έχει αναπτύξει και εξαιτίας αυτού αποφαίνεται ότι είναι ψυχολογικά "άρρωστος".
Ειλικρινά, με τους όρους του BDSM, ο Grey είναι "ελαφροβαρύς" τύπος. Αποφεύγει πολλά από τα καθιερωμένα ενδιαφέροντα, αν και είναι ειδικός στον «έλεγχο του νού» (mind-fuck). Ακόμη και οι αρχάριοι του χώρου, όμως, θα γνωρίζουν ότι το να κάνει κάποιος χρήση στο BDSM, σφιχτήρων καλωδίων είναι μια πολύ κακή ιδέα (κι αυτό για την αποφυγή βλάβης των νεύρων και των ουλών, όπως και η χρήση μαλακού και χοντρού σχοινιού είναι εξίσου απαγορευτική).
Η έλλειψη της επάρκειας του Grey με την επιλογή της ερωτικής του «αρένας» είναι πιο εμφανής, ακόμη και με το τρόπο με τον οποίο αδυνατεί πιθανώς να αξιολογήσει την αφέλεια της νέας του υποτακτικής. Οι έμπειροι επαγγελματίες του BDSM έχουν πλήρη επίγνωση του χάσματος που υπάρχει ανάμεσα στους «εμπειρογνώμονες» και σ’αυτούς που δεν είναι, και θα είναι κάτι το εφιαλτικό, αν ένας αρχάριος με το BDSM, κάνει χρήση προηγμένων τεχνικών, όπως με τη  φωτιά, την ηλεκτρική ενέργεια και διάφορα γυναικολογικά παιχνίδια.
Ο κίνδυνος να συμβεί κάποιο ατύχημα ανάμεσα σε ένα ζευγάρι που θα θελήσει να πειραματιστεί με παιχνίδια S/M, είναι εφικτός, καθώς φαίνεται η επίδραση των παθημάτων της Αναστάζια από τον «καυτό, σέξι και δισεκατομμυριούχο» Christian Grey, ο οποίος δεν κάνει βήμα χωρίς τα σεξουαλικά του βοηθήματα, ώθησαν πάρα πολλές γυναίκες στα sex shops για την αγορά μαστιγίων, χειροπεδών και άλλων τινών.[1] Κάποιες έρευνες μάλιστα στη Βρετανία αναφέρουν ότι, εξαιτίας του βιβλίου, οι πωλήσεις σε καταστήματα με ερωτικά βοηθήματα παρουσιάζουν άνοδο. Όλο αυτό μοιάζει με σεξουαλική επανάσταση, αλλά είναι;[2]
Πριν δέκα χρόνια, είχε πραγματοποιηθεί μια μεγάλη ψυχολογική μελέτη των ατόμων της κοινότητας του BDSM - η μεγαλύτερη εμπειρική μελέτη που είχε γίνει ποτέ μέχρι τότε – για να εξετάσει τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά τους και να καθορίσει εάν υπήρχε οποιαδήποτε αιτιολόγηση της πιο διαδεδομένης αντίληψης, ακόμη και σ'αυτήν του δικού μου πεδίου, της κλινικής ψυχολογίας, ότι όλα ήταν άτομα ψυχολογικά διαταραγμένα. Μετά από τέσσερις ώρες ψυχολογικών τεστ από τους 132 συμμετέχοντες, καθώς και με συνεντεύξεις πρόσωπο-με-πρόσωπο, βρήκα ότι, στην πραγματικότητα, η ομάδα των ατόμων δεν ήταν γενικά διανοητικά άρρωστοι, και οι περιπτώσεις μιας παλιάς κακοποίησής τους ήταν λίγες και δεν είχαν καμία σχέση με την ενήλικη πρακτική τους στο BDSM.
Όταν παρουσίασα τα ευρήματά μου το 2003 στο ετήσιο συνέδριο της American Association of Sex Educators, Counselors and Therapists (AASECT), (ολόκληρη η μελέτη δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Ψυχολογίας και Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας το 2006), η κριτική επιτροπή δεν είχε αποφανθεί ως προς το αν BDSM και ψυχοπαθολογία πήγαιναν μαζί χέρι-χέρι. Αλλά από τότε, έχει εδραιωθεί - μέσω του έργου των σεξολόγων της Peggy Kleinplatz, του Charles Moser και άλλων- ότι το BDSM, που παίζεται με ένα ασφαλή και συναινετικό τρόπο, δεν είναι απόδειξη της ψυχικής ή σωματικής ασθένειας.
Όλη η εργασία που έχει γίνει για να αποδείξει ότι το BDSM style δεν είναι ένα παθολογικό σύμπτωμα, αλλά ένα ευρύ φάσμα των ανθρωπίνων ερωτικών ενδιαφερόντων, κινδυνεύει να υπονομευθεί από την επιτυχία των «Πενήντα αποχρώσεων» και να δώσει την αφορμή για την δαιμονοποίησή του μετά κι από ένα πρόσφατο περιστατικό στην Ιταλία και τις μεγάλες διαστάσεις που έδωσε ο Τύπος.[3]
Ας ελπίσουμε ότι δεν θα έρθουν μέρες που κάποιοι άνθρωποι θα υφίστανται διακρίσεις για το ενδιαφέρον τους στο BDSM και με κίνδυνο να χάσουν τις δουλειές τους, τις οικίες τους, τα παιδιά τους.
Θυμηθείτε,  οι «Πενήντα αποχρώσεις» είναι απλώς άλλο ένα «bodice-ripper».[4] Με σφιχτήρες καλωδίων.

Δημοσιεύτηκε την Κυριακή 8 Ιουλίου 2012 στον The Guardian με τον τίτλο “Fifty Shades of Grey is bad for bondage”

Απόδοση κειμένου/επεξεργασία/παραπομπές: Savage
Για τη λογοτεχνική ή όχι αξία του βιβλίου έχουν γραφτεί πολλά και είναι δευτερεύον ζήτημα.

*Νεοζηλανδή κλινική ψυχολόγος, συγγραφέας και ηθοποιός.Ζει στη Μεγάλη Βρετανία και είναι γνωστή για το έργο της στον τομέα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. http://en.wikipedia.org/wiki/Pamela_Stephenson


[4]Ένα είδος σεξουαλικής ρομαντικής νουβέλας και πάντα με πλοκή που αφορά την αποπλάνηση της ηρωίδας. Λογοπαίγνιο με τις λέξεις bodice: γυναικείο μπούστο και ripper: βιαστής.

Κυριακή, 13 Μαΐου 2012

Toni Bentley - The Surrender. An Erotic Memoir

   Από την "Ιστορία της Ο" ως τη "Σεξουαλική ζωή της Κατρίν Μ.", οι αναγνώστες έχουν γοητευτεί με τα σεξουαλικά απομνημονεύματα γραμμένα από γυναίκες. Αλλά ακόμη και αυτά τα κλασικά ερωτικά δεν περιηγήθηκαν στο ψυχοσεξουαλικό πεδίο που καλύπτει η Toni Bentley, όταν συναντά έναν εραστή που τη μυεί σε μια ριζοσπαστική και απρόσμενη ηδονή. Η Toni Bentley ανήκει στην παράδοση των D.H. Lawrence, Νόρμαν Μέιλερ, Henry Miller και Anais Nin.

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2012

Η ερωτική λογοτεχνία στην Ελλάδα


Από τη λαίδη Τσάτερλι στον Μεγάλο Ανατολικό

Είναι η λογοτεχνία του πάθους η λογοτεχνία "του κακού"; Γιατί διώκεται στο όνομα της ηθικής και της θρησκείας; Και ποια είναι η σχέση των Ελλήνων αναγνωστών με τα λογοτεχνικά ερωτογραφήματα;

κείμενο: Tηλέμαχος Αναγνώστου                                                      

Πριν από μερικές εβδομάδες, στην Τουρκία, οι αρχές απαγόρευσαν ένα κλασικό, πλην εξαιρετικά τολμηρό, σκληρό και "ανήθικο" βιβλίο: τη "Φιλοσοφία στο μπουντουάρ", από τα κλασικά κείμενα του μαρκήσιου Ντε Σαντ. Στο δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και ενώ προσπαθεί να προσαρμόσει τη νομοθεσία της, η γειτονική μας χώρα αντιμετωπίζει τη "λογοτεχνία του κακού" ως παράνομη και επιβάλλει δικαστικώς την ηθική καθ' άπασαν την επικράτειαν.
Ακριβώς όπως είχε συμβεί και στην Ελλάδα μερικές δεκαετίες πριν, με το ίδιο βιβλίο - η αποδοχή του οποίου από τις κοινωνίες τείνει, πλέον, να είναι σύμβολο της χειραφέτησής τους.

Ήταν το σωτήριο έτος 1980, λίγο πριν η διακυβέρνηση της χώρας περάσει στο ΠΑΣΟΚ. Ο εκδοτικός οίκος Εξάντας, τότε των Θέμη Μπανούση και Βασίλη Καλλιπολίτη, εξέδωσε τη "Φιλοσοφία στο μπουντουάρ", στο πλαίσιο μιας πολύ δημοφιλούς σειράς κλασικών λογοτεχνικών κειμένων. Το βιβλίο έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από αναγνώστες και κριτικούς, η φήμη του, ωστόσο, έφτασε μέχρι τον εισαγγελέα, ο οποίος και το απαγόρευσε, διατάζοντας παράλληλα την κατάσχεσή του και επιδικάζοντας ένα σοβαρό πρόστιμο στον εκδοτικό οίκο σε περίπτωση που επιχειρούσε να το ανατυπώσει. Ο εκδοτικός και πνευματικός κόσμος της χώρας, τότε, δεν αναλώθηκε απλώς σε διαμαρτυρίες και εύκολα λόγια. Πενήντα εκδοτικοί οίκοι, σχεδόν το σύνολο των εκδοτικών επιχειρήσεων που λειτουργούσαν εκείνη την εποχή στην Αθήνα, συνυπέγραψαν τη νέα έκδοση του βιβλίου, αναλαμβάνοντας την ευθύνη της κυκλοφορίας του και επωμιζόμενοι συλλογικά το αναλογούν κόστος σε περίπτωση που η εισαγγελία ενεργοποιούσε την απόφαση για την επιβολή προστίμου. Τελικά, τα πράγματα δεν χρειάστηκε να οξυνθούν. Οι πολλές διαμαρτυρίες, μια κάποια διεθνής συμπαράσταση μαζί με το φόβο του διασυρμού της χώρας στο εξωτερικό και, κυρίως, η εύστροφη και συλλογική, έμπρακτη διαμαρτυρία των Eλλήνων εκδοτών έκαναν, στην ουσία, την εισαγγελική απόφαση να εκπέσει και να μην εκτελεσθεί ποτέ. Ο μαρκήσιος Ντε Σαντ μπήκε στις εκδοτικές συνήθειες των χρόνων εκείνων και, μαζί, η "λογοτεχνία του κακού" διεκδίκησε το δικό της ράφι στις βιβλιοθήκες που φτιάχνονταν τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης.

Προφάσεις εν αμαρτίαις Η ελεύθερη κυκλοφορία των κειμένων του Σαντ σημαίνει κάτι περισσότερο από τη δυνατότητα του Έλληνα αναγνώστη να βρει τα κείμενα του σκοτεινού ερωτισμού των κλασικών της περιόδου του Διαφωτισμού, κείμενα οριακά που επαναναγνώσθηκαν τον 20ό αιώνα υπό το πρίσμα της διάδοσης της ψυχανάλυσης. Σημαίνει την απενοχοποίηση της πορνογραφίας: έκτοτε οι τίτλοι μπορούσαν να κυκλοφορούν ελεύθερα, να αγοράζονται χωρίς ντροπή (ή χωρίς πολλή ντροπή) από κάθε είδους αναγνώστη, να γίνεται συζήτηση για τους περισσότερο σημαντικούς.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι, ως τότε, το μοναδικό λογοτεχνικό κείμενο με ψήγματα ωμών περιγραφών της γενετήσιας πράξης που είχε κυκλοφορήσει στην ελληνική αγορά, ήδη από τη δεκαετία του 1960, ήταν "Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι", του Ντ. Χ. Λόρενς, κατά πρώτον στις λαϊκές εκδόσεις Δαρεμά. Ήταν ήδη ένα μικρό σκάνδαλο, με δεδομένο ότι, όταν πρωτοκυκλοφόρησε το βιβλίο στη Βρετανία, το 1928, είχε ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων και τελικά είχε απαγορευτεί, επειδή "προσέβαλε τα χρηστά ήθη των Αγγλων". 
H ερωτική λογοτεχνία απειλεί τους ανθρώπους; Σκίτσο από το γαλλικό περιοδικό «Le nouvel Observateur»


Τα χρόνια αμέσως μετά τον πόλεμο, ως πορνογραφικό υλικό (σύμφωνα με μαρτυρίες) χρησιμοποιούνταν ακόμα και τα αμιγώς ιατρικά, αλλά εξαιρετικού ύφους και με εντυπωσιακά ακριβείς περιγραφές, βιβλία (που κυκλοφορούσαν στις εκδόσεις Φέξη) του ιατρού σεξολόγου Γεωργίου Ζουράρι (πατέρα του Χρήστου Ζουράρι, του Δειπνοσοφιστή της "Καθημερινής", και του αδελφού του Κώστα). Την ίδια περίοδο, το λαϊκό περιοδικό "Μπουκέτο" δεν φείδεται ερωτικών υπαινιγμών, υποδεικνύοντας το όριο του ερωτισμού που η κοινωνία δεν επιτρέπει σε καμία έντυπη μορφή έκφρασης να το υπερβεί. Μετά τη δεκαετία του 1970, το "Μπουκέτο" έχει δώσει τη σκυτάλη σε κακέκτυπα περιοδικά, που φροντίζουν να προσγειώσουν την ήδη σε διωγμό έκφραση του ερωτισμού, να την οδηγήσουν μέσα στη λούμπεν χυδαιότητα, με την οποία αντιμετωπιζόταν ο έρωτας στις φαλλοκρατικές συζητήσεις αντρών των λαϊκών τάξεων. Η πρώτη έκδοση της κλασικής "Λολίτας" του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, στα 1970, μάλλον είναι μια εκδοτική περιπέτεια στο περιθώριο. Η παραφορά του συγγραφέα της ("Ήταν Λο, απλή Λο το πρωινό, τέσσερα πόδια και δέκα ίντσες, ορθή με το ένα της σοσόνι. Ήταν Λόλα φορώντας παντελόνια. Ήταν Ντόλλυ στο σχολείο, Ντολόρες στο ληξιαρχείο. Όμως στη δική μου αγκαλιά ήταν πάντα, κάθε φορά, Λολίτα") πέρασε μάλλον απαρατήρητη - και καλύτερα, διαφορετικά θα ήταν σκάνδαλο. Μέχρι την έκδοση της "Φιλοσοφίας στο μπουντουάρ", η λογοτεχνία του ερωτισμού είναι παράνομη, περιθωριακή, κλεψίτυπη και χυδαία.

Από εκεί και μετά, ωστόσο, πολλά αλλάζουν. Είναι, άραγε, τυχαίο ότι, την ίδια εκείνη περίοδο, κάνει μεγάλη επιτυχία ένας εξαιρετικά δύσκολος συγγραφέας, ο Ζορζ Μπατάιγ, με την πολύκροτη "Ιστορία του ματιού", που εκτός των άλλων είναι από τις πρώτες εκδοτικές επιτυχίες ενός οίκου ο οποίος εισέφερε πολλά στις εκδοτικές μας συνήθειες το επόμενο διάστημα, έως και σήμερα: της Αγρας, που δημιούργησε ο Σταύρος Πετσόπουλος.
Από τον οίκο αυτόν, άλλωστε, κυκλοφόρησε το 1990 ο "Μεγάλος Ανατολικός", magnum opus του ψυχαναλυτή, φωτογράφου, ποιητή και λογοτέχνη Ανδρέα Εμπειρίκου, το κορυφαίο ελληνικό "ερωτογράφημα" (κατά την ορολογία του ίδιου του συγγραφέα). Ένα κείμενο που άρχισε να γράφεται το 1945, στην πρώτη του μορφή ολοκληρώθηκε το 1951, αλλά ήταν αδύνατον εκείνα τα χρόνια να εκδοθεί.

Ο ''Μέγας Ανατολικός'' το βιβλίο, όπως παρατηρεί ο φιλολογικός επιμελητής του, καθηγητής Γιώργης Γιατρομανωλάκης, "γράφεται καθ' όλη τη διάρκεια του Εμφυλίου και λίγο αργότερα, σε μια εποχή όπου η Ελλάδα ζει μια από τις σκοτεινότερες περιόδους της ιστορίας της, ενώ ο κόσμος όλος ζει την επικίνδυνη πόλωση του Ψυχρού Πολέμου". Ήταν ένας κόσμος αυταρχικός, στους αντίποδες του οποίου ο "Μέγας Ανατολικός" μοιάζει, κατά τον Γιατρομανωλάκη, "ουτοπία αλλά και μοντέλο ενός απελευθερωμένου κόσμου που ζει σε μια αυτόνομη, συνεχώς μετακινούμενη και χωρίς σύνορα, εντέλει, πολιτεία".
Υπέρ της απελευθερωτικής ουτοπίας του Εμπειρίκου συνηγορεί με θέρμη και ο Οδυσσέας Ελύτης, στον οποίο ο συγγραφέας είχε αναγνώσει μέρη του μυθιστορήματος: "...Η αντίδραση έχει τον τρόπο της· επιβάλλεται. Αν χρειαστεί, να είσαι βέβαιος, θα φορέσει και την προσωπίδα του επαναστάτη. Αν καταλάβει πως η πέτρα του σκανδάλου δεν είναι τόσο η κοινωνική αδικία όσο η ηθική, θα της αλλάξει όνομα πιθανόν - όμως θα την κρατήσει· επειδή αυτήν τη χρειάζεται. Θα πρόκειται πάλι και πάλι και ξανά για την Ηθική, μια κόρη σεμνά ενδεδυμένη, άκρως νευρωτική και μόλις βγαλμένη από κάποιο Κατηχητικό που απλώς του αντικαταστήσανε τους παπάδες" ("Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο", β΄ έκδ., Ύψιλον, 1980).

Η έκδοση του μεγάλου κειμένου του Εμπειρίκου, αν και αντιμετωπίσθηκε από μερίδα της κριτικής ως συλλογή συνδυασμών ερωτικής συνεύρεσης με μονότονες και επαναλαμβανόμενες περιγραφές, επί της ουσίας συνέβαλε στην απενοχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας. Είναι ενδεικτικό ότι, ενώ οι περισσότερες αναφορές του συγγραφέα στον Χριστό, στον Θεό, στα σύμβολα και στην πίστη γίνονται με σαφή την επιθυμία πρόκλησης σκανδάλου, οι θρησκευτικοί θύλακοι διαφύλαξης των συντηρητικών παραδόσεων δεν παρασύρθηκαν σε καταγγελίες και αφορισμούς ούτε του βιβλίου ούτε του συγγραφέα ούτε των εκδοτών - πρακτική που δεν είναι η συνήθης, ας θυμηθούμε μόνο τις αντιδράσεις με τις οποίες γίνεται δεκτή η κυκλοφορία των βιβλίων του Μίμη Ανδρουλάκη, που κύκλοι της Εκκλησίας θεωρούν βλάσφημα.
Βλάσφημος ο "Μέγας Ανατολικός"; Το αντίθετο, σύμφωνα τουλάχιστον με την άποψη του Ελύτη, ο οποίος, πάντα στην "Αναφορά...", θεωρεί ότι η αξία του κειμένου δεν βρίσκεται στα περιγραφόμενα αλλά "στην παναγαθοσύνη του ποιητή". Πώς εκφράζεται αυτή η παναγαθοσύνη; Με το πρώτο ερωτικό μυθιστόρημα παγκοσμίως, στο οποίο ο έρωτας είναι μια πράξη φωτός. "Σε αντίθεση με τα ρεαλιστικά μυθιστορήματα, όπου το καλό και το κακό μοιράζονται κατά κανόνα και ισοσταθμίζονται, ή τα σαδομαζοχιστικού περιεχομένου, όπου κάθε ηδονή καταντά και από μια νοσηρή φρικαλεότητα, ένας αέρας παραδείσιος πνέει σ' όλη τη διάρκεια της παράδοξης αυτής ποντοπορίας...". Στο μυθιστόρημα του Εμπειρίκου, η ερωτική λογοτεχνία παύει να ταυτίζεται με τη λογοτεχνία του κακού. Κι ο έρωτας δεν είναι πια αφορμή νευρώσεων στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή, αλλά απελευθερωτική διαδικασία στην καθημερινή ζωή. Ζήτω σε κάθε επιθυμία.


Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2012

Ανδρέας Εμπειρίκος - Ο Μέγας Ανατολικός


Οταν σαλπάρισε ο «Μέγας Ανατολικός»

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΙΩΝΗ
Ελευθεροτυπία

«Από τα λίγα πολύτομα βιβλία που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια, είναι ο «Μέγας Ανατολικός» του Ανδρέα Εμπειρίκου -και τους οχτώ τόμους- επειδή συμβαίνει να είμαι και λάτρης της καθαρεύουσας», έλεγα τις προάλλες στον Παντελή Μπουκάλα. «Τι να πω εγώ που, ως διορθωτής, το διάβασα τρεις φορές!», αντέτεινε ο γνωστός, εκτός από δημοσιογράφος και ποιητής, και ως βασικός διορθωτής των εκδόσεων «Αγρα», που εξέδωσε το εν λόγω βιβλίο.
Πραγματικός άθλος, αφού οι οχτώ τόμοι κάνουν συνολικά 2.114 σελίδες, συν 40 το Επίμετρο και τα Επιλεγόμενα του Γιώργη Γιατρομανωλάκη, που είχε τη φιλολογική επιμέλεια - άλλος άθλος.
Ο «Μέγας Ανατολικός» κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1990, παραμονές Χριστουγέννων. Ηγουν πριν από είκοσι ακριβώς χρόνια - δεκαπέντε μετά τον θάνατο του Εμπειρίκου (1901-1975). Η δε έκδοσή του αποτέλεσε έκπληξη καθώς εμφάνιζε μια άλλη, άγνωστη στο αναγνωστικό κοινό, πτυχή του ποιητή της «Υψικαμίνου» και της «Ενδοχώρας» - του χαρακτηριζόμενου ως κύριου εισηγητή του υπερρεαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα. 

Ανάμικτες αντιδράσεις 

Η κυκλοφορία του υπήρξε αναμφισβήτητα το σημαντικότερο λογοτεχνικό γεγονός της χρονιάς και καλύφθηκε αρκούντως όχι μόνο από τα ελληνικά αλλά και τα διεθνή ΜΜΕ, προκαλώντας ανάμικτα αισθήματα σε επαΐοντες και απλό αναγνωστικό κοινό. «Σε χρόνο ρεκόρ 10 ημερών εξαντλήθηκαν οι 11.000 τόμοι της α' έκδοσης και όσοι δεν το έχουν στα χέρια τους σπεύδουν να το δανειστούν ή να το διαβάσουν από κοινού με φίλους ή γνωστούς», γράφει η Μικέλα Χαρτουλάρη («Τα Νέα», 21 Ιανουαρίου 1991). Επρόκειτο για τους δύο πρώτους τόμους - η έκδοση ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 1992.
«Το βιβλίο δίχασε την κριτική», αναφέρεται στο Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (εκδ. «Πατάκη»), στο λήμμα για τον Εμπειρίκο. «Κατά τους υποστηρικτές του ο ποιητής προσπαθεί να αποδεσμεύσει το ερωτικό ένστικτο και να το αποκαθάρει από ιδεολογικές προσχώσεις, στηριγμένες στην ψυχαναλυτική παιδεία του. Πολλοί, πάντως, υποστήριξαν πως ο ισχνός κατά τα άλλα μύθος και η επαναλαμβανόμενη πλοκή της όλης ιστορίας αγγίζουν κάποτε τα όρια της πορνογραφίας».
Ο «Μέγας Ανατολικός» άρχισε να γράφεται το 1945, για να ολοκληρωθεί, έπειτα από αλλεπάλληλες γραφές, το 1970. Πρώτοι αναγνώστες -αποσπασμάτων- φίλοι και ομότεχνοι του Εμπειρίκου, μεταξύ των οποίων ο Οδυσσέας Ελύτης, ο οποίος αποφαίνεται στο βιβλίο δοκιμίων του «Εν λευκώ» (εκδ. «Ικαρος»): «Ο "Μέγας Ανατολικός" ναυπηγήθηκε με τα υλικά του ψυχαναλυτή στις δεξαμενές ενός οραματιστή και προφήτη». 

«Κιβωτός ακολασίας» 

Το βιβλίο έχει θέμα το παρθενικό ταξίδι του υπερωκεάνιου «Ανατολικός» από την Αγγλία στην Αμερική, από την 21η Μαΐου ώς την 1η Ιουνίου 1867 - και ως προς αυτό παρουσιάζει κοινά με το μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν «Πλωτή πολιτεία». Από εκεί κι έπειτα είναι Εμπειρίκος. «Επί δέκα ημέρες, μέσα σ' αυτή την "κιβωτό της ακολασίας", επιβάτες και πλήρωμα διαβιούν εν οχεία, σαν χέλια στον καιρό των ερώτων τους, επιδίδονται στην ικανοποίηση πάσης επιθυμία και φαντασίωσης», γράφει ο Κώστας Σταματίου («Τα Νέα», 5 Ιανουαρίου 1991). Και καταλήγει: «...φαίνεται πως ο ποιητής έχτισε με τη φαντασία του ένα τεράστιο οργασμικό παραμύθι, σύμβολο της ζητούμενης εν ηδοναίς βίωσης του, περισσότερο ή λιγότερο σύντομου, ταξιδιού που είναι η Ζωή».
Αρνητικές ώς καταγγελτικές οι εκτιμήσεις άλλων κριτικών και λογίων. Ενδεικτικά:
Κατά τον ημέτερο Ευγένιο Αρανίτση: «Οπωσδήποτε, ο "Ανατολικός", αν τον δούμε αυστηρά σαν μυθιστόρημα, είναι ένα έργο αφελές και μονότονο». Και πιο κάτω, αφού εκτιμά ότι «δεν πρόκειται για έργο τέχνης»: «Παρά τις αχαλίνωτες ερωτικές περιπτύξεις, στην καρδιά της δράσης βασιλεύει η απόλυτη μοναξιά. Δεν υπάρχει ούτε ένας αληθινός άνθρωπος στο βιβλίο του Εμπειρίκου» («Ε», 9 Ιανουαρίου 1991).
«...θα έλεγα ότι με εξόργισε και από ένα σημείο και ύστερα, μου δημιούργησε αφόρητη πλήξη», δηλώνει ο Δημήτρης Μαρωνίτης («Τα Νέα», 21 Ιανουαρίου 1991). Ο Αλέξανδρος Κοτζιάς εκδηλώνει τη φρίκη του και απορεί «πώς ο Ελύτης ανέχθηκε τόσα χρόνια να ακούει τον Εμπειρίκο να του διαβάζει αποσπάσματα!», ενώ κατά τον Παύλο Μάτεσι, ο κόσμος το αγοράζει «επειδή επιθυμεί να καταναλώνει πορνό με άλλοθι» (και οι δυο σε ρεπορτάζ της Σταυρούλας Παπασπύρου - «Αυγή», 13 Ιανουαρίου 1991).
Απομένει το ερώτημα γιατί ο ποιητής δεν το εξέδωσε όσο ζούσε. Ο Σταματίου φιλοξενεί μια λακωνική αναφορά του Εμπειρίκου, τον Μάρτιο του 1967: «Πολλά κείμενά μου δεν έχουν εκδοθεί. Λόγω αθυροστομίας. Ενοχλούνται τα καλώς κείμενα ώτα».
Δεν έλειψαν και αυτοί που υποστήριξαν ότι πρέπει να επέμβει εισαγγελέας. Κάτι τελικά που έγινε δώδεκα χρόνια αργότερα (2002), όταν ο υπεύθυνος της «Ανδριώτικης Εβδομάδας» (τοπικής εφημερίδας του νησιού του ποιητή) καταδικάστηκε, έπειτα από μήνυση πρώην αντιδημάρχου της Ανδρου, σε φυλάκιση τριών μηνών, για παράβαση του νόμου «περί ασέμνου», επειδή δημοσίευσε αποσπάσματα από το βιβλίο!

Ανθολόγιον
Επιμέλεια: Γιώργης Γιατρομανωλάκης
Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2011

Links

Ο πρώτος τόμος